Al tien jaar lang prikkelt en inspireert de veertigdagenkalender

Verhaal | 14-01-2019Annemarie van den Berg

Onlangs rolde de tiende versie van de veertigdagenkalender van de persen. Wat ooit begon als een initiatief van diverse (groene) organisaties, waaronder Tear, is inmiddels een niet weg te denken Tear-uitgave geworden. 

We blikken in een dubbelgesprek terug met campagneleider van het eerste uur Thimo den Hartog inmiddels werkzaam voor Groundwork, en kijken vooruit met de huidige projectleider van Tear Joost van Dieren.

1. Even terug naar het begin. Thimo, waarom een kalender tijdens de veertigdagentijd?

Thimo: ’De eerste kalender is uitgegeven door een samenwerkingsverband waar Tear onderdeel van was. Vanaf de tweede kalender ben ik er echt betrokken bij geweest. Destijds stak Tear echt haar nek uit door aandacht te vragen voor het onderwerp ‘consuminderen’ of ‘genieten van genoeg’. Het lag ook niet voor de hand dat een ontwikkelingsorganisatie bereid was geld en tijd te investeren zonder hier direct iets voor terug te verwachten.

Maar voor Tear was het heel belangrijk om het thema ‘recht doen’ op de agenda te krijgen. Dat we dit verbonden aan Pasen, het hoogtepunt van het kerkelijk jaar, werd ons overigens niet door iedereen in dank afgenomen. Maar voor ons was de combinatie lijdenstijd en ‘recht doen’ heel logisch. De veertigdagentijd is van oudsher, vooral in de katholieke traditie, een tijd van soberheid en minderen. Dat sloot naadloos aan bij het grotere verhaal waar we als Tear christenen bij wilden betrekken, namelijk dat er meer is dan alleen je portemonnee trekken voor arme mensen. Het gaat om hoe je je leven leidt.’

2. Inmiddels is de veertigdagenkalender behoorlijk ingeburgerd in christelijk Nederland. Joost, hoe verklaar je het ‘succes’ van de kalender?

Joost: ‘Een interessante vraag. Binnen het protestantisme is er geen expliciete gezamenlijke traditie van vasten. Toch merken we de laatste jaren dat steeds meer christenen en kerken waarde hechten aan de veertigdagentijd. Op zoek naar hulpmiddelen om met aandacht toe te leven naar Pasen komen steeds meer mensen bij onze kalender uit. De kalender hebben we door de jaren heen verrijkt met extra materialen voor kinderen, tieners en kringen. Hierdoor kunnen mensen thuis, maar ook in kerkverband samen lezen. 

Wat in het concept sterk is en goed werkt, is dat we geen ‘traditioneel’ bijbels dagboek bieden.

Wat in het concept sterk is en goed werkt, is dat we geen ‘traditioneel’ bijbels dagboek bieden, maar een scheurkalender waarbij we de bijbelse inspiratie combineren met een praktische vertaalslag. Lezers kunnen zo direct aan de slag met wat ze gelezen hebben.’

3. Wat was de missie van de kalender in de eerste jaren?

Thimo: ‘In het begin waren we op zoek naar manieren hoe je mensen in beweging krijgt. Hoe kun je mensen, binnen hun mogelijkheden, helpen om handen en voeten te geven aan de overtuiging dat we verantwoordelijk zijn voor deze aarde? Later ben ik gaan inzien dat het best ingewikkeld is. Onze hele maatschappij draait om ‘meer’, daar zijn we in verstrikt geraakt. Het is bovendien best een lastig evenwicht om mensen een eerlijk en hoopvol verhaal te vertellen, maar ze niet op te zadelen met een schuldgevoel. Het lijntje tussen mensen bezielen en ze ergens mee om de oren te slaan, is dun. Terugkijkend hoop ik dat we er vooral in geslaagd zijn om een hoopvol verhaal te vertellen.’

4. En is dat veranderd ten opzichte van vandaag?

Joost: ‘De missie is door de jaren heen hetzelfde gebleven. Nog steeds proberen we met de kalender mensen in beweging te krijgen. Wel is de focus nu anders dan in het begin. De kalender richtte zich in de eerste jaren vooral op duurzaamheid. Hoewel ecologische gerechtigheid nog steeds een belangrijk onderdeel is, hebben we het wel verbreed naar recht doen op meerdere terreinen van je leven. Het gaat ook om sociale gerechtigheid, of om dat concreet te maken: hoe word je een goede buur? Of hoe ga je om met vreemdelingen? 

Wat onveranderd is gebleven, is de ‘hoop’, het optimisme.

Wat onveranderd is gebleven, is de ‘hoop’, het optimisme. We kunnen de wereld niet fixen, maar we kunnen hem wel veranderen. Iedereen is in staat om daar zijn of haar steentje aan bij te dragen. Laagdrempeligheid is daarbij belangrijk. Zoek dat wat jij kunt doen en neem daarin een eerste stap.’

 

5. Welke reacties staan je bij van lezers van de kalender?

Thimo: ’Toen we na een aantal jaargangen de kalender grondig gingen evalueren, was ik stomverbaasd door de reacties. Natuurlijk deden we ons best om mensen te inspireren, maar dat zoiets eenvoudigs als een kalender mensen echt in beweging bracht, dat vond en vind ik echt bijzonder. Ik herinner me dat we op een van die kalenders de tip gaven: ‘Schrijf op hoe je buren heten’. Iemand vertelde dat hij met die tip aan de slag was gegaan en alle namen van de mensen in zijn straat had opgeschreven, zodat hij ze bij naam kon groeten. Dat lijkt klein, maar weet je hoe belangrijk het is als iemand je naam kent? Volgens mij heeft dat alles te maken met wat God wil: dat we elkaar zien. Daar kan ik nog altijd knettervrolijk van worden!’

Joost: ‘Ik moet denken aan een moeder die al een tijdlang moeite had om echt contact te krijgen met haar tienerzoon. Via de kalender, die aan tafel werd gelezen, kwam er weer een gesprek tussen hen op gang. Zo droeg de kalender bij aan het herstel van relaties. Maar soms zijn het ook heel praktische dingen. In een van de kalenders gaven we de tip: ‘Zet je tuinbankje niet achter, maar voor je huis’. We kregen een reactie van mensen die dat hebben gedaan, en nu veel meer contact hebben met de buurt. Ook horen we regelmatig dat de kalender mensen helpt om op een nieuwe manier de Bijbel te lezen. De schrijvers van de daginspiratie geven lezers soms net weer een andere kijk op een bekende bijbeltekst.’ 

6. Wat zijn de plannen voor de toekomst?

Joost: ‘We zijn heel blij dat we zien dat het aantal lezers nog steeds groeit en dat dertig procent daarvan bestaat uit nieuwe lezers. De kalender is voor ons ook een goede manier om mensen kennis te laten maken met het werk van Tear. We hopen dat onze lezers via de kalender ontdekken dat ze op verschillende manieren met gerechtigheid aan de slag kunnen gaan. Maar tegelijkertijd is de kalender niet ‘heilig’, want het is een middel, geen doel in zichzelf. Als de lezers aan zouden geven dat ze ‘m niet meer nodig hebben, dan gaan we op zoek naar iets dat beter past bij ons doel om mensen te inspireren om recht te doen.’

Bestel de nieuwste Veertigdagenkalender!

Veertigdagenkalender 2019

€3,95 per stuk

Bestel meerdere kalenders en ontvang korting!

  • Vanaf 25 stuks€3,50 per stuk
  • Vanaf 50 stuks€2,95 per stuk
  • Vanaf 100 stuks€2,70 per stuk
  • Vanaf 500 stuks€2,50 per stuk

Ontwerp & realisatie: Nilsson